Haymoritlər və Müalicəsi


Burun ətrafındakı sümüklərin içərisində iştirak edən hava boşluqlarına sinus ( paranazal sinus ) adı verilməkdədir. Yanaq sinusları (Maksim sinuslar ) , alın sinusları ( frontal sinuslar ) , gözlər arasındakı sinuslar (ön və arxa etmoid sinuslar ) və baş line sinuslar ( sfenoid sinuslar ) olmaq üzrə beş cüt sinus mövcuddur.
Url Mənbəyi: http://www.teomandal.com/sinusler-hakkinda/

Sinüzit və Müalicəsi

Sinus Nədir ?

Burun ətrafındakı sümüklərin içərisində iştirak edən hava boşluqlarına sinus ( paranazal sinus ) adı verilməkdədir. Yanaq sinusları (Maksim sinuslar ) , alın sinusları ( frontal sinuslar ) , gözlər arasındakı sinuslar (ön və arxa etmoid sinuslar ) və baş line sinuslar ( sfenoid sinuslar ) olmaq üzrə beş cüt sinus mövcuddur (Şəkil 1 ). Sinusların mukozasındaki ifrazat bezləri gün içərisində 0,5-1 litr selik ifraz ( mucus ) istehsal edir. Çıxarılan bu mucus mukoza üzərində olan silia deyilən mikroskopik toppuzlar hərəkətləri ilə sinusları buruna bağlayan ostium deyilən dar kanallara doğru daşınaraq bu kanallardan buruna boşaldılır. Mukus tərkibində olan maddələrlə mikroblara qarşı bədən müdafiə siteminə köməkçi olarkən tənəffüs havasındaki hissəciklərin filtr edilməsində və havanın ağciyərlərə getmədən əvvəl nemlendirilmesinde rol oynayar.

Şekil 1.Burun ətrafı sinuslar

OLQ0C7.jpg

SinüzitNədir ?

Burunətrafındakı sinuslarınhərcüriltihabı " sinüzit " olaraqadlandırılır. Sinusların çıxardıqları mukusunboşalttıkları kanalların tıxanmasıyadamucusdaşıma sisteminin pozulması nəticəsində ifrazatları sinusiçində yığılması və eynizamandasinuslarınhavalanmasınınpozulması sinüzitilənəticələnməkdədir.Sinüzitbağlı şikayətvə tapıntıların 3 aydanuzunsürdüyü vəziyyətlərxronikisinüzitolaraqqəbuledilməkdədir. Xronikisinüzitxəstələrində vaxtşikayətlərin daha belirginleştiği akut sinüzit hücumları daolabilər.

SinüzitNiyə Olur ?

Sinüzitənsıxsəbəbiviruslarabağlı ibarətolan üsttənəffüsyoluenfeksiyonlarıdır.Buinfeksiyalarəsnasındaburuniçində mukozanınşişmesisonucusinushavalanamakanallarıtıxanması və yenə mucusdaşımafunksiyasındainfeksiyasəbəbiilə yarananpozulmağabağlı olaraqsinuslarbirkentündkonsistensiyalı mucusiçində bakteriyaların çoxalmasısinüzitxəstəliyiilə nəticələnməkdədir.Allergiyayabağlı yarananmukoza şişinəticəsində sinuskanallarınıntıxanması ikinciəhəmiyyətlirinosinüzitsəbəbidir. Buruniçiəyriliklər (septumdeviasyonu ) , polip , burunətiböyümələri ( konkahipertrofik ) kimisinusboşalmakanallarını tıxayananatomikproblemlərdə sinüzitsəbəbolabilərlər. Mucusistehsalıveyataşımasisteminə aidstrukturpozuqluqlarabağlı sinüzitoluşumunadirizlənir.

SinüzitBağlı İzlenen ŞikayətlərNələrdir?

Akutyəniyenibaşlayansinüzitən önemlişikayetvə tapıntılaryüzdə ağrı və təzyiqhissi , yüzdə şişmə və dolğunluq , buruntıkanıklığı , burundanyadaburunarxasındaniltihablıaxıntı , qoxualabilməmə və atəşdir. Diaqnizdadahaazəhəmiyyətliolaraqbaş ağrısı , ağızqoxusu , halsızlıq , diş ağrısı , öskürək , qulaqağrısı kimi şikayətlərdə izlənilə bilər.

Yatarmövqedə sinusları və burnudöşəyənmukozadakiqanmiqdarı və şişinartması eynizamandamukusdaşınmasınınmənfitəsiretməsisəbəbiilə gecələrivə səhərerkənsaatlardaşikayətlərdaha çoxolur.Xronikisinüzit ümumiyyətlə yüngül şiddətdə şikayətlərə səbəbolarlar. Busəbəblə xronikisinüzityalnızhekayə ilə diaqnozqoymaq çətindir. Ümumiyyətlə buruntıkanıklığı , burungerisinə , genzetündkonsistensiyalı axıntı və sinuslar üzərində həssaslıqənmənalı şikayətlərdir. Allergiksoyuqdəyməhekayəsiolankəslərdə yüngül şikayətvə müayinə tapıntıları infeksiyadanəvvəlallergiyadüşündürməlidir.

SinüzitDiaqnozuNecə qoyular?

Sinüzitdüşünülənxəstələrdə diaqnozilkmərhələ KBBmüayinəsinin . Müayinə zamanı üzdəki şişliklər , kızarıklıklarvə şiş ( xüsusilə gözlərətrafında ) , linfavəzinböyüməsivəburunarxasınailtihablı axıntı diqqətlə araşdırılmalıdır.Burunmüayinəsində ; selikliqişadan şişmə və qızartı , iltihablı kabuklanmalar , iltihablı axıntı , polipvəyasinuskanallarınınburunaaçılmabölgəsində tıxanmağasəbəbolananatomikpozuqluqlarizlənilə bilər.Burnunarxaqisimininvə genikbölgəsininmüayinəsində izləniləniltihablıaxıntı xüsusilə xronikisinüzitdiaqnozundaəhəmiyyətlidir. Müayinədə patolojitapıntı müəyyənolunmayanxəstələrdə sinusboşalaniltihabnazalendoskopiyailəmüəyyənolunabilər.

SinüzitteHansı radiolojiDeğerlendirmeedilməlidir?Çoxusinuspatolojilerininilkbaşlamanöqtəsiolan önetmoidsinuslarvə bubölgədə yerləşənvə sinüzitmeydanagəlməsindəaçarroloynayansinusboşalmakanallarınınbirləşmə bölgəsinormalrentgenfilmləriilə kafiolaraqqiymətləndirilə bilməz. İndikivaxtdaxüsusilə xronikivə ciddiakutsinüzitdiaqnozuvəmüalicəninplanlaşdırılması seçiləcəkdiaqnoz üsulubilgisayarlıparanazalsinustomoqrafiyasının .

SinüzitMüalicəsiNecə Olar ?

tibbiMüalicə

Buruniçində nəmlimühittəminedilməsivə yığılanqabıqvə iltihablı ifrazatları təmizlənməsidəstəkmüalicəninənəhəmiyyətliparçalarıdır. Buməqsədləsərəmfiziolojiehtivaspreylərvə burunyumaaparatları ənuyğunbilərlər.

Müalicədə istifadə başlıca dərmanlar bunlardır;

Seliyin axıcılığını artıran dərmanlar - Mukolitikler : Tünd mucus istehsalına bağlı yaranan ifrazat təcrübəsini önləmək məqsədiylə istifadə edilərlər. Ifrazatları nazildərək burun və sinus boşalmasını asanlaşdırarlar

Mukoza şişliyini azaldan dərmanlar - açıcı : Burun ( sprey ) və ağız yoluyla istifadə edilə bilər. Mukozadaki damarlarda daralma edərək mukoza naziltmək yoluyla sinus havalanma kanallarını genişlədərək sinus boşalmasını və hava girişini artırarlar. Sprey olaraq istifadə edilən dərmanların zamanla şişkinliyi artırıcı təsiri və mukoza üzərindəki tahriş edici təsirlərindən ötəri 4-5 gündən çox istifadə edilməməsi təklif edilməkdədir. Ağız yoluyla alınan açıcı bütün xəstəlik müddətin tərəfindən etibarla istifadə edilə bilər ancaq hipertansiyon , tac artar xəstəliyi , hipertiroidi , diabetesmellitus kimi xəstəlikləri olanlarda və MAO inhibitor istifadəciddi yan təsirlərə səbəb ola biləcəkləri unudulmamalıdır.

Allergik reaksiyaları azaldan dərmanlar - Antistaminikler : Mukus sıxlığını artırıcı və sinus boşalmasını çətinləşdirici təsirləri vardır. Bu səbəblə allergik səbəbli sinüzit xaricində istifadə edilmələri təklif edilməz

Burun içi iltihab və allergiya reaksiyonlarını azaldan dərmanlar - Steroid ehtiva spreylər : Xroniki sinüzit və allergik hesabatlarında mukoza şişməsini və iltihaba bağlı yaranan reaksiyaları azaltmaq məqsədiylə istifadə edilərlər

Antibiotiklər : Dərmanla müalicənin ən əhəmiyyətli parçasını meydana gətirərlər. Xüsusiyyəti olmayan akut sinüzit ümumiyyətlə mədəniyyət alınmadan müalicə tətbiq olunar. Dərman seçimi o cəmiyyətdəki antibiotiklərə qarşı müqavimət vəziyyətinə , xəstələrin dərman dozlamalarına uyğunlaşmasına , dərmanlara qarşı olan həddindən artıq həssaslıq vəziyyətinə , hər antibiotik üçün dəyişə bilən yan təsirlərə və dərman etkileşimlerine görəseçilə bilər. Müalicə müddəti xəstəliyin vəziyyətinə görə 1-3 həftə arasında dəyişə bilər.

Sinüzitte Ne Zaman Əməliyyat ilə müalicə tətbiq olunar ?

Sinüzit cərrahi müalicənin ilk mərhələdəəvvəlcə seçilməlidir edildiyi vəziyyətlər

Məşhur polip meydana gəlməsi

  • akut komplikasyonlurinosinüzitler

Sümük pərdəsi altında ya da göz içində iltihab yığılması ( apse )

Alın sümüyündə iltihab

Beyin apsesi , menenjit

Sinusu tamamilə doldurub genişlədən iltihab meydana gəlməsi

Ətraf toxumalara yayılan allergik göbələk sinüziti

şiş şübhəsi

Beyin onurğa iliyi mayesinin buruna qaçaq etməsidir ( BOS qaçağı ).

Akut komplikasyonlu sinüzit infeksiyanın sinus xaricinə çıxması ilə meydana gələr. Müalicədə damar yoluyla antibiotiklərlə birlikdə endoskopik olaraq infeksiya mərkəzinin təmizlənməsi tətbiq olunur.


Cərrahı müalicə qərarı verilən digər vəziyyətlər isə ;

  • Uyğun müddətdə və məzmunda müalicəyə baxmayaraq düzəlməyən sinüzit

Yaxşılaşmayan infeksiya mərkəzi olan təkrarlayıcı sinüzit

Anatomik quruluşdakı problemlərə ( burun içi əyrilik , fərqli inkişaf edən sinus hüceyrələri , ət böyümələri kimi) bağlı yaranan sinus havalanma kanalı tıkanmalarına ikinci , müalicəyə müqavimətli sinüzitlerdir.

Endoskopik Sinus Cərrahiyyəsi nədir?

Endoskopik sinus cərrahiyyəsi (ESC) indiki vaxtda xroniki sinus iltihabları , şişləri və baş qaydası xəstəliklərinin müalicəsində aktual müalicə variantı olaraq ən çox sayda tətbiq olunan cərrahı texnikalardan biridir.Bu cərrahı əsnasında sinus çöldən bir kesi edilmədən burun dəliklərindən soxulan və bucaqlı görüş təmin edə bilən incəteleskoplarla ulaşılmakta və yaxın məsafədən əldə edilən ətraflı görünüşlər monitor üzərində təqib edilərkən bu teleskoplardan yanından yerləşdirilən xüsusi cərrahi alətlər istifadə edilərək lazım olan müdaxilələr edilməkdədir.ESC indiki vaxtda sinusların və burun bölgəsinin iltihablı və iltihab xarici xəstəliklərində müvəffəqiyyət ilə tətbiq olunmaqdadır. Burun ətrafındakı sinusların olduğu bölgələrin dar , anatomiyanın kompleks olması və beyin , gözlər , görmə sinirləri , gözyaşı kanalları , şah damarları kimiəhəmiyyətli orqan qonşuluqları tapılması bu əməliyyatlarda bilik və təcrübənin yanı sıradüşük səhv payı ilə yüksək texniki bacarığı tələb edir.

Xroniki sinus xəstəliklərində ESC ilə başlıca ;

  • Iltihablı toxumaların / polip təmizlənməsi

Sinus boşalma yollarının açılması

Sinüzit səbəb olan anatomik pozuqluqlar düzəldilməsi əməliyyatları aparılır.

Endoskopik əməliyyat zamanı xüsusilə cərrahı naviqasiya , microdebridergibi texnoloji cihazların istifadə hadisələrdə xəstənin və cərrahın rahatlığı baxımından ümumi anestezi seçilməkdədir.

Əməliyyat müddəti xəstəliyin məşhurluq dərəcəsinə və eyni əməliyyatda ediləcək burun eğikliği düzəldilməsi , burun əti kiçildilməsi , anatomik varyasyonları düzəldilməsi kimi əlavə müdaxilələrin olub olmamasına görə dəyişən olub, bəsit , tək bir sinus müdaxilə 15 dəqiqəətrafında sürərkən bütün sinusları tutan patoloji təmizlənməsi iki saatdan uzun çəkə .

Xüsusi hallar istisna olmaqla sinus cərrahiyyəsi sonrasında burun içərisinə tampon konulmamakta , xəstələr burundan rahat nəfəs ala bilməkdədirlər.

Əməliyyat sonrasında ciddi bir ağrı yaranmamaqdadır və sadə ağrı kəsicilər ümumiyyətlə kafi olmaqdadır.

Xəstələrin əməliyyat günü xəstəxanada qalması önerilmekle birlikdəəməliyyatın məzmununa görə eyni gün taburculuk ta mümkün ola bilməkdədir.

Əməliyyat sonrasında antibiotik müalicəsi ən az 10 gün davam etməkdə , gərək görülən vəziyyətlərdə bu müddət uzatılmakta ya da əlavə dərmanlar eklenebilmektedir . Burnu mexaniki olaraq təmizləyib mukoza nəmləndirən ümumiyyətlə steril duzlu su ehtiva edən spreylər kabuklanmalar keçənə qədər istifadə edilməlidir. Allergik və polipli xəstələrdəəməliyyat sonrasında kortizon ehtiva edən burun spreylerikullanılmaktadır .

Kompüter Dəstəkli Sinus Cərrahiyyəsi ( Cərrahı naviqasiya )

Xüsusi bir cihaz və proqram köməyi ilə paranazal sinus cərrahiyyəsi əsnasında istifadə edilən cərrahı alətlərin sinus anatomiyası içindəki yerlərinin , əməliyyat əvvəli çəkilən sinus tomoqrafiyası görünüşləri üzərində , gerçək zamanlı olaraq , üç ölçüdə və 1 mm -dən daha az səhv ilə təqib edilebilmesini təmin edən texnologiyadır. Endoskopik sinus cərrahiyəsinin daha inamla edilməsini təmin etməkdə , bütün xəstəlikli bölgələrə etibarla çatılmasını təmin əməliyyatın müvəffəqiyyət şansını əhəmiyyətli ölçüdə artırarkən xüsusilə fəsad riski çox olan xüsusi vəziyyətlərdə bu riskin aradan qalxmasından son dərəcə faydalı olmaqdadır.Alın , yanaq və sfenoid sinusları tutan məhdud xəstəliklərdə və digər bəzi xüsusi vəziyyətlərdə şar sinoplasti texnikası , sürətli yaxşılaşma , çox az toxuma zədəsi və fəsad riski olmaması kimi səbəblərlə son dərəcə faydalı olmaqda və sıxlıqla seçilməkdədir.


Şərhlər

Yüklənir...

Müəllif

Müəllifin Yazıları

Estetik Burun Əməliyyatı

Burun estetiği əməliyyatı ( Rinoplasti ) indiki vaxtda ən sıx edilən və müsbət n...

daha ətraflı...

Burun Tutulmaları və Müalicəsi

Burun normal tənəffüs orqanımızdır və aldığımız havanın istiləşməsini , nəmlənmə...

daha ətraflı...

Damaq Badamcıqlarının Hipertrofiyası və Adenoidlər

Badamcıq və genik əti XəstəlikləriBurnun arxa qisimi ( genik ) və boğazdakı zəng...

daha ətraflı...

Əlaqədar Məqalələr

Burun Tutulmaları və Müalicəsi

Burun normal tənəffüs orqanımızdır və aldığımız havanın istiləşməsini , nəmlənmə...

Damaq Badamcıqlarının Hipertrofiyası və Adenoidlər

Badamcıq və genik əti XəstəlikləriBurnun arxa qisimi ( genik ) və boğazdakı zəng...