Burun Tutulmaları və Müalicəsi


Burun normal tənəffüs orqanımızdır və aldığımız havanın istiləşməsini , nəmlənməsini və içərisindəki xarici maddələrin , allergen və mikro orqanizmlərin filtrelenmesini təmin edər. Bu şəkildə istilənmiş və nəmlənmiş olaraq ağciyərlərə gedən havanın içərisindəki oksigen çox daha yaxşı bir şəkildə kana geçmektedir.
Url Mənbəyi: http://www.teomandal.com/burun-tikanikligi/

Aynı zamanda nəfəs alma əsnasında burun içərisində hava axınına qarşı yaranan müqavimət alt tənəffüs yollarının və ağciyərlərin daha yaxşı genişlənməsində qatqı təmin etməkdədir ( Nazo - ağciyər refleks ).

Alt burun ətləri , mühit havasının xüsusiyyətlərinə görə tənəffüs havasının ısıtılma , nəmləndirilmə və filtrelenme dərəcəsini eyni zamanda hava axınına tətbiq olunacaq müqaviməti nizamlarlar. Son dərəcə həssas bir tarazlıq içində təmin edilən bu funksiyalarda kritik vəzifə yerinə yetirən alt burun ətlərinin müxtəlif səbəblərlə böyüyərək hava axışını mənfi təsir etməsi ( konka hipertrofiyası ) burunda ibarət tıkanıklıklar ən sıx görülən səbəbidir.

Normal bədən funksiyaları üçün çox əhəmiyyətli olan burun solunumundaki kritik rollarında ötəri xüsusilə alt burun ətinə istiqamətli müdaxilələrin çox diqqətli edilməsi və bu strukturların normal funksiyası təmin edəcək şəkildə küçültülerek , çox xüsusi vəziyyətlər xaricində qətiliklə tam olaraq kəsilib çıkartılmaması lazımdır.

Burun tıkanıklığı səbəbi ilə ağız tənəffüsü edilməsi vəziyyətində tənəffüs havasının oksigeni ağciyərlərdə kifayət qədər tutulamamakta və nəticə olaraq qandakı oksigen səviyyəsində azalma müşahidə olunur. Qandakı oksigen doygunluğundaki azalmalar beyindəki və beyni qidalandıran damarlardakı sensorlar tərəfindən edilməsinə bağlı inkişaf edən reflekslər uzun dövrdə qan təzyiqində artma (hipertansiyon ) ürək ritim problemləri ya da ürək çatmazlığı kimi problemlər oluşturabilmektedir .

Burundakı tıkanıklıklar eyni zamanda ağız solunumuna bağlı sıx boğaz infeksiyaları , boğazda qurumağa bağlı şikayətlər , yuxu pozuqluqları , xoruldama və yuxu apnea kimi problemlərə səbəb olaraq həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə poza bilməkdədir.

Yeniyetmələrdə burun tıkanıklığının ən sıx səbəbləri;

İki burun parçasını arasında iştirak edən septum dediyimiz qığırdaq və sümük quruluşdakı pərdənin bir tərəfə doğru əyik olması (septum deviasyonu ) Burun girişində nazal klapanlı olaraq adlandırılan bölgədəki problemlər ( nazal klapanlı çatmazlığı ) Burun ətlərinin böyüməsidir ( konka hipertrofiyası ).

Burun içi qığırdaq və sümük eğrilikleridarbe ilə yaranan burun kırıklarına bağlı ola biləcəkləri kimi septumdaki sümük və qığırdaq inkişaf mərkəzlərinin doğum ya da inkişaf çağında məruz qalınan və fərq edilməyən incimələrə bağlı olaraq ziyan görməsi və ya genetik xüsusiyyətlər nəticəsində burnun yaşla birlikdə böyüməsi əsnasında septumu anormal inkişafı ilə meydana gələ bilər.

Nazal klapanlı çatmazlığı burun parçasını dərhal girişində burun kürəyinə qonşu bölgədə burnun yan divarları ilə orta hattaki septum arasında iştirak edən dar bucaq bölgəsinin ( nazal valve ) hava keçişinə icazə verməyəcək şəkildə daralmasıdır .

Deviasyonu olan xəstələrin böyük hissəsində deviasyonun qarşı tərəfindəki burun pasajındaki ətlərdə böyümə izlənilməkdədir. Bunun səbəbi bünyedeburnun normal funksiyalarının korunmasıamacı ilə burun içindəki hava axınına müqavimət meydana gətirməyə və hava türbülansını təmin etməyə istiqamətli olaraq inkişaf edən reflekslər nəticəsində geniş olan burun boşluqlarındakı alt burun ətlərinin böyüməsidir.

Allergik reaksiyalara bağlı burun selikli qişası şişmələri digər sıx görülən tıkanıklık səbəbidir. Allergik soyuqdəyməsi olan xəstələrdə tıkanıklığı yanında burunda qaşıntı , asqırıq və sulu , aydın burun və genik axıntısı da var.

Gecələri , yatar mövqedə yaranan burun tıkanıklıklarının səbəbi , alt burun ətlərindəki damar şəbəkəsi daxilində olan qanın yığılması nəticəsində ətlərin şişməsi .

Müayinə və ya radioloji olaraq iltihab müəyyən olunan xəstələrdə əvvəlcə bu iltihabın uyğun dərmanlarla müalicə edilməyə çalışılması gerekir.Alerji müəyyən olunan xəstələrdə uyğun anti allergik müalicə verildiyində burun tıkanıklığı şikayətini də azalma sağlanabilir.Kronik sinüzit və burun içi polip bağlı yaranan tıkanıklıklarda uyğun cərrahi üsul istifadə edilərək polip təmizlənməli , sinusların boşalma kanalları açılmalı və havalanmaları təmin edilməlidir.

Allergiya və ya infeksiya müəyyən olunmayan və ya bu şikayətləri tibbi müalicə ilə idarə altına alınmasına baxmayaraq tıkanıklık şikayəti keçməyən xəstələrdə cərrahi müalicə variantları gündəmə gəlməkdədir.

Burun Tıkanıklıklarının cərrahi müalicəsi

Burun Ətlərinə İstiqamətli Əməliyyatlar

Alt burun ətlərinin böyüməsinə ( konka hipertrofiyası ) bağlı olaraq ibarət olan və ümumiyyətlə gecələri daha çox şikayətə səbəb olan tıxanmalar müalicəsində burun ətlərinin lazım olduğu qədər kiçildilməsi fərqli üsullarla təmin edilə bilər. Burun funksiyalarında çox əhəmiyyətli yeri olan alt burun ətləri heç bir şəkildə tamamilə kəsilərək çıkartılmamalıdır . Keçmişdə sıxlıqla tətbiq olunan bu cür cərrahiyələri taxıban burun funksiyaları pozulmaqda , tənəffüs fiziologiyasındakı mənfi nəticələrin yanında burun içində ibarət olan təşkilata , kabuklanma , təkrarlayan infeksiyalar və yanma hissi kimi şikayətlərin həlli son dərəcə çətin hətta bəzən qeyri-mümkün olmaqdadır.

Burun içindəki septumda bir tərəfə əyiklik olan xəstələrin böyük qisimində həcm olaraq daha geniş olan qarşı burun pasajındaki ətlərdə ( alt ətdə daha çox olaraq ) böyümə ibarətdir . Bu səbəblə septum deviasiya əməliyyatlarının çoxunda tənəffüs baxımından qənaətbəxş bir nəticə əldə edə bilmək üçün eyni əməliyyat zamanı xüsusilə eğikliğin qarşı tərəfindəki burun keçidində iştirak edən ətlərinin uyğun bir müdaxilə ilə kiçildilməsi lazımlı olmaqdadır.

Radyofrekans ilə alt konka kiçildilməsi

Alt konka mukozası altındakı zəngin damar məzmunlu yumşaq toxumalar içərisinə xüsusi bir cihaz ilə radyofrekans enerjisi verilməsini taxıban toxumalarda ortaya çıxan istilik ziyanının büzülmə və sərtləşmə ilə yaxşılaşması prinsipinə söykənir. Əməliyyatı taxıban 2-3 həftə içində ibarət olan sərt yaxşılaşma toxuması ətlərdə kiçilməyə yanında xarici xəbərdar edənlərlə ya da bədən mövqeyi ilə ibarət olan genişləmələri də önləməkdədir.

Başqa patoloji istiqamətli müdaxilə lazım olmayan xəstələrdə alt konka radyofrekans əməliyyatı ofis şərtlərində lokal anestezi altında edilə (şəkil 1 ).

xjM34c.jpg

Burun tıkanıklığı və müalicəsi

Şəkil 1 : Alt burun ətinə radyofrekans tətbiqi. Əməliyyatı taxıban burun ətində büzülərək kiçilmə ibarətdir .

Əməliyyat əsnasında burun ətində kəsilmə olmadığından əməliyyat sonrası qanama olmamaqda bu səbəblə tampon tətbiq olunması lazım olmamaqdadır.

Radyofrekans əməliyyatının tək seansda tam olaraq müvəffəqiyyətli olma nisbəti % 80-85 ətrafındadır. Tətbiqin gözlənilən nəticələri 15-20 gün içərisində ortaya çıxmaqdadır. Istənən burun açıqlığının tam olaraq əldə edilə bilməməsi vəziyyətində 1,5-2 aylıq gözləmə dövrünü taxıban əməliyyatın təkrarlanması gerekebilmektedir .

Radyofrekans ilə müvəffəqiyyətli nəticə alınan xəstələrdə allergik soyuqdəymə , vazomotorrinit kimi xəstəliklərin olması , xəstələrin davamlı olaraq havanın quru və çirkli olduğu , siqaret dumanlı və ya soyuq mühitlərdə olmaları ya da damar genişletici dərmanlar istifadə vəziyyətində alt burun ətləri 6 ay - 1 il ərzində tekrar büyüyebilmektedir . Bu vəziyyətdəki xəstələrdə radyofrekans əməliyyatının təkrarı ya da endoskopik konka redüksiyonu təklif edilməkdədir.

Konka radyofrekans əməliyyatı , şikayətlərin təkrarlama ehtimalı dezavantajlarına qarşı hər bir tətbiqin yüksək müvəffəqiyyət şansı , tampon gerektirmemesi , lokal anestezi ilə edilə bilməz və qanamağa səbəb olmaması kimi üstünlükləri səbəbi ilə xəstələr və həkimlər tərəfindən ən tez seçim edilən prosedurları biridir.

Endoskopik konka redüksiyonu

Alt konka mukozası altındakı yumşaq toxumaların və konka sümüyünün qismən çıxardılması işlemidir.Bu üsul ümumiyyətlə konkaların böyüklüyündə konka içərisindəki sümüyün əhəmiyyətli faktor olduğu , radyofrekans tətbiqləri ilə işdən nəticənin alına bilmədiyi , konkaların həddindən artıq böyük və ya deformasiya olduğu və ya radyofrekans əməliyyatının təkrarlama ehtimalı səbəbi ilə seçim edilmədiyi vəziyyətlərdə tətbiq olunmaqdadır . Konkaların zəngin qan damarı məzmunu səbəbi ilə əməliyyat sonrasında qanama ehtimalına qarşı xəstələrin 72 saat boyunca istirahət etmələri və qan təzyiqini artıraraq qanamağa səbəb ola biləcək fəaliyyətlərdən çəkinməyə təklif edilməkdədir.

Septum əyriliyini ( Deviasiya ) İstiqamətli Əməliyyatlar

Burun tıkanıklığı şikayətinin septum əyriliyini ( deviasiya ) bağlı meydana gəldiyi müəyyən olunan xəstələrdə cərrahi müalicə xaricində alternativ yoxdur.

Burun kürəyinə yaxın olmayan , septumu ön yarısını təşkil qığırdaq qisimində həddindən artıq deformasiya olmayan və burnun sümük damını da ehtiva etməyən eğikliklerde burun dəliklərindən edilən əməliyyatlarla müvəffəqiyyətli nəticələr alına .

Burun girişində və burun kürəyinə yaxın ciddi əyriliklər varlığında , daha əvvəl burun əməliyyatı keçirmiş olan və ya eyni əməliyyat zamanı estetik məqsədli müdaxilələr planlaşdırılan xəstələrdə isə " açıq texniki cərrahı " seçim edilmelidir.Günümüzde estetik əməliyyatlarda da sıxlıqla seçim edilən bu üsul ilə burun xarici görünüşünü dəyişdirmədən içindəki qığırdaq və sümük eğriliklerini ən ideal şəkildə və qalıcı olaraq düzəltmək mümkün ola bilməkdədir. Daha əvvəl keçirdiyi əməliyyata bağlı olaraq qığırdaq əskikliyi və ya şəkil pozuqluğu olan xəstələrdə septumda kafi miqdarda qığırdaq olmaması vəziyyətində qulaq seyvanı və ya kaburgalardan alınan qığırdaq parçalarının burunda istifadə gerekebilmektedir .

İndiki vaxtda inkişaf etdirilən əməliyyat texnikaları ilə deviasiya və estetik burun əməliyyatlarını tamponsuz olaraq etmək mümkün olmaqda bu da xəstələrin əməliyyat sonrasındakı rahatlığını əhəmiyyətli qatqı təmin etməkdədir.

Deviasiya səbəbi ilə əməliyyat olması lazım olan xəstələr eyni zamanda estetik burun əməliyyatı olmağı da düşünürlərsə ən ideal yanaşma iki əməliyyatın eyni anda edilməsi olacaq. Burun içərisində eğikliğe səbəb olan çox qığırdaq və ya sümük toxumalarının əməliyyatın estetiğe istiqamətli qisimində müxtəlif məqsədlərlə istifadə eyni anda edilən əməliyyatın ən əhəmiyyətli üstünlükdür.

Deviasiya əməliyyatları üstünlük ümumi anestezi altında edilməkdə və qapalı texniki ilə 20-30 dəqiqə açıq texniki ilə problemin dərəcəsinə və qulaq ya da kaburgadan qığırdaq toxuması alma ehtiyacı olub olmamasına görə 1 ilə 2,5 saat ətrafında sürməkdədir.

Nazal Valve çatmazlığından İstiqamətli Əməliyyatlar

Nazal klapanlı çatmazlığı internal (daxili ) və ya eksternal (xarici ) olmaq üzrə iki fərqli tipdə izlənilməkdədir.

Internal (iç) yetmezlikleri burun içindəki qığırdaq pərdənin ( septum ) ön və üst qisimində burun kürəyinə yaxın qisimindəki eğiklikler səbəbi ilə valve bölgəsindəki hava pasajının daralmasina qaynaqlanmaqdadır. Müalicədə açıq texniki deviasiya əməliyyatı ilə bu bölgənin ortaya qoyulması və eğikliğin düzəldilməsi yanında lazım olan vəziyyətlərdə qığırdaq parçalar köməyi ilə valve bölgəsi hava axışını rahatlaşdıracaq şəkildə genişletilebilmektedir .

Eksternal (xarici ) yetmezlikleri təməl problem burun qanadlarının nəfəs alarkən içəri çökərək hava pasajını daraltmasıdır . Bu problem burun qanadları içindəki qığırdaq strukturların struktur olaraq tərs eyilme olması və ya estetik məqsədli əməliyyatlar , zədələr , yaşlanma və s. səbəblərlə zəifləyərək hava axınının yaratdığı vakuum təsirinə dayanamamasından qaynaqlanmaqdadır. Müalicədə bu çökməyə önləməyə istiqamətli olaraq zəif bölgələrin qığırdaq parçalarla dəstəklənməsi , daralmağa səbəb olan qığırdaq bucağının düzəldilməsi və tikişlər köməyi ilə çökmədən maneə törədilməsi kimi texnikalar istifadə edilməkdədir


Şərhlər

Yüklənir...

Müəllif

Müəllifin Yazıları

Damaq Badamcıqlarının Hipertrofiyası və Adenoidlər

Badamcıq və genik əti XəstəlikləriBurnun arxa qisimi ( genik ) və boğazdakı zəng...

daha ətraflı...

Haymoritlər və Müalicəsi

Burun ətrafındakı sümüklərin içərisində iştirak edən hava boşluqlarına sinus ( p...

daha ətraflı...

Estetik Burun Əməliyyatı

Burun estetiği əməliyyatı ( Rinoplasti ) indiki vaxtda ən sıx edilən və müsbət n...

daha ətraflı...

Əlaqədar Məqalələr

Damaq Badamcıqlarının Hipertrofiyası və Adenoidlər

Badamcıq və genik əti XəstəlikləriBurnun arxa qisimi ( genik ) və boğazdakı zəng...

Estetik Burun Əməliyyatı

Burun estetiği əməliyyatı ( Rinoplasti ) indiki vaxtda ən sıx edilən və müsbət n...

Haymoritlər və Müalicəsi

Burun ətrafındakı sümüklərin içərisində iştirak edən hava boşluqlarına sinus ( p...